Strona główna » Blog » Tarcica dębowa nieobrzynana – co to jest?

Tarcica dębowa nieobrzynana to deski z drewna dębowego, które po przetarciu kłody nie zostały poddane obróbce krawędzi. Oznacza to, że ich boczne krawędzie pozostały nieokantowane, z naturalnym kształtem pnia oraz często z korą. Ten surowiec często nazywa się także deskami „z oflisem”. Tarcica nieobrzynana zachowuje pełną szerokość wyciętej deski, włącznie z nieregularnymi brzegami. Jest to podstawowa postać drewna tuż po przetarciu, wymagająca późniejszego przycięcia brzegów w razie potrzeby. Ze względu na brak dodatkowej obróbki taka tarcica jest tańsza od obrzynanej i powszechnie dostępna w tartakach.

Charakterystyka tarcicy dębowej nieobrzynanej

Nieobrzynane deski dębowe zachowują naturalny kształt pnia na swoich krawędziach. Czasem jedna krawędź może być w pełni pokryta korą, a druga tylko częściowo (zależnie od miejsca wycięcia deski z kłody). Krawędzie takie są nieregularne, mogą mieć fale, wgłębienia i wybrzuszenia od kształtu pnia oraz od występowania gałęzi. Deski z oflisem wyglądają przez to mniej schludnie niż obrzynane – laicy rozpoznają je po charakterystycznych „dzikich” brzegach z resztkami kory. Tarcica taka ma zmienną szerokość na różnych odcinkach długości, dlatego przy opisie często podaje się średnią lub minimalną szerokość użytkową.

W odróżnieniu od desek obrzynanych, które mają równoległe boki, deski nieobrzynane w jednym końcu mogą być szersze, a w drugim węższe. To sprawia, że ich składowanie wymaga pewnej uwagi – w tartakach układa się takie deski naprzemiennie (szerszym końcem na przemian), aby stos był stabilny. Powierzchnie nieobrzynanych desek są tak samo surowe jak w przypadku innej tarcicy przed dodatkową obróbką: widoczne są ślady piły, a faktura jest szorstka. Tarcica dębowa nieobrzynana może występować we wszystkich typowych grubościach i długościach oferowanych przez tartak, różni się jedynie sposobem wykończenia brzegów (a właściwie jego brakiem).

Ze względu na obecność kory, tarcica nieobrzynana może być bardziej narażona na czynniki biologiczne. Niektóre tartaki decydują się więc na częściowe okorowanie takich desek – korę zdejmuje się, pozostaje jednak naturalnie nieregularny brzeg. Takie działanie ogranicza ryzyko zagnieżdżenia się owadów w korze podczas suszenia i magazynowania, a jednocześnie drewno nadal uważane jest za nieobrzynane (bo zasadniczy oflis nie został odcięty).

Wykorzystanie surowych desek z krawędzią naturalną

Tarcica nieobrzynana znajduje nabywców zarówno wśród profesjonalnych zakładów stolarskich, jak i amatorów mających dostęp do podstawowych maszyn. Dla wielu przedsiębiorców drzewnych nieobrzynane deski są sposobem na obniżenie kosztów zakupu materiału: płacą mniej, a samodzielne obrzynanie pozwala im lepiej dostosować wymiary do potrzeb projektu. Małe manufaktury meblowe często kupują surowe deski dębowe bez przyciętych brzegów, by następnie własnoręcznie je segregować pod kątem usłojenia i wyglądu, a potem docinać. Pozwala to maksymalnie wykorzystać drewno – stolarz może zdecydować, z której części każdej deski zrobić elementy, uwzględniając biegnące przy krawędzi sęki lub krzywiznę.

Drugą kategorią zastosowań są projekty, w których zamierzenie wykorzystuje się naturalne brzegi drewna jako element ozdobny. Przykładem mogą być stoły o nieregularnych krawędziach, ławy czy półki zachowujące pierwotny kontur pnia. Modne stały się również tzw. „live edge” blaty, gdzie żywicą lub szkłem wypełnia się przestrzenie przy naturalnej krawędzi, tworząc efektowne meble. Ponadto nieobrzynane deski wykorzystuje się w wystrojach rustykalnych – np. jako okładziny ścian w karczmach, elementy dekoracyjne w altanach czy nawet sztachety płotów, gdzie chropowate brzegi dodają uroku i autentyczności.

Podsumowując, gdy priorytetem jest oszczędność i maksymalne wykorzystanie materiału, wiele osób sięga po deski nieobrzynane. Z drugiej strony ich unikalny wygląd czyni je atrakcyjnymi wszędzie tam, gdzie walory estetyczne naturalnego drewna są na pierwszym miejscu.

Obróbka i przechowywanie tarcicy nieobrzynanej

Przechowywanie nieobrzynanych desek wymaga dbałości, by zachować ich jakość. Ważne jest, aby materiał był składowany w suchym, przewiewnym miejscu, ułożony na przekładkach (listwach oddzielających warstwy) i zabezpieczony przed opadami. Kora pozostawiona na deskach może długo zatrzymywać wilgoć, sprzyjając rozwojowi grzybów, dlatego dłuższe składowanie wymaga kontroli stanu drewna. Niekiedy stosuje się środki ochronne (np. impregnaty przeciwko szkodnikom) na powierzchni oflisów, jeśli tarcica ma leżeć przez dłuższy czas przed użyciem.

Przed rozpoczęciem obróbki nieobrzynanego materiału należy zadecydować, czy krawędzie zostaną finalnie wykorzystane w formie naturalnej, czy też odcięte. Jeśli planujemy zachować nieregularny brzeg w gotowym wyrobie, warto usunąć samą korę (np. za pomocą dłuta, skrobaka lub szczotki drucianej), pozostawiając twardą, ale efektowną linię drewna. Kora często odpryskuje i kruszy się, więc pozostawienie jej mogłoby obniżyć walory użytkowe mebla czy ozdoby. Z kolei gdy celem jest uzyskanie z nieobrzynanej tarcicy standardowych, prostokątnych elementów, należy wykonać obrzynanie – czy to przy użyciu pilarki tarczowej, taśmowej, czy nawet ręcznie przy pomocy pilarki elektrycznej prowadzonej wzdłuż listwy.

Podczas cięcia desek z korą trzeba pamiętać, że w okolicach oflisów mogą znajdować się zabrudzenia: piasek, drobne kamienie czy fragmenty kory mogące tępić ostrza. Dlatego przed cięciem warto oczyścić krawędzie (np. szczotkując je) lub stosować wolniejsze posuwy i regularnie kontrolować stan ostrza. Po odcięciu brzegów lub okorowaniu deski, dalsza obróbka nie różni się już od pracy ze zwykłą tarcicą – dębowe drewno można obrabiać metodami stolarskimi: suszyć do pożądanej wilgotności, ręcznie lub maszynowo strugać, frezować oraz łączyć w gotowe konstrukcje.

Zalety i ograniczenia tarcicy nieobrzynanej

Zalety: Główną zaletą nieobrzynanego drewna jest niższa cena w stosunku do porównywalnej tarcicy obrzynanej. Kupując deski z pozostawionymi oflisami, klient nie odrzucono żadnej części drewna – koszt obróbki jest mniejszy. Innym atutem jest możliwość dowolnego rozkroju: stolarz sam decyduje, jak przyciąć każdą deskę, aby uzyskać optymalne elementy (np. może ominąć sęk przy krawędzi lub zachować maksymalną szerokość, jeśli jest potrzebna). Ponadto, tylko tarcica nieobrzynana daje opcję wykorzystania naturalnej krawędzi w projekcie – co stanowi wartość dodaną przy wyrobach o charakterze artystycznym i rustykalnym.

Ograniczenia: Do wad należy konieczność wykonania dodatkowej pracy przed standardowym użyciem drewna. Większość projektów wymaga bowiem prostych krawędzi, więc oflisy trzeba odrzucić, co generuje odpad i wymaga czasu. Tarcica nieobrzynana może też stwarzać problemy logistyczne – nierówne brzegi utrudniają gęste ułożenie desek, przez co zajmują one więcej przestrzeni podczas składowania czy transportu. Wreszcie, obecność kory oznacza większe ryzyko infekcji drewna przez szkodniki i grzyby, zwłaszcza przy długim magazynowaniu. Dlatego trzeba zwracać większą uwagę na warunki przechowywania lub zdecydować się na okorowanie przed długotrwałym składowaniem.